Auzitegi Gorenak DBHko 3. mailatik aurrera gurasoen baimenik gabe ikasleen greba-eskubidea bermatzen du (deskargatu sententzia hemen)
Gure eskubideen eta kalitatezko hezkuntza publiko baten alde mobilizatzen garenean, ikasleok institutuan ditugun arazoetako bat da ikastetxe batzuetako zuzendaritzek gure oinarrizko eskubideak urratzea. Hori gertatzen denean, informazio-orriak banatzea, deialdiak iragartzen dituzten kartelak jartzea, zuzenean eragiten diguten neurri eta politikei buruz eztabaidatzeko bilerak eta batzarrak egitea edo gure greba-eskubidea gauzatzea galarazten digute.
Horregatik, Ikasleen Sindikatutik, ikasle guztiei gure eskubideak zein diren argitzen dituen gida azkar bat eman nahi diegu, era honetako egoerei erantzun ahal izateko; izan ere, askotan helburu bakarra ikasleak isilaraztea izaten da.
Konstituzioak berak, 20. eta 21. artikuluetan, “adierazpen-askatasunerako” eta “biltzeko” eskubideak aitortzen ditu, eta, ondoren, 27. artikuluan, “hezkuntzarako” eskubideari buruz hitz eginez, hau ezartzen du: “ikasleek (guraso eta irakasleekin batera) Administrazioak funts publikoekin mantentzen dituen ikastetxe guztien kontrolean eta kudeaketan esku hartuko dute, legeak ezartzen dituen baldintzetan”.
Eskubide hauen zehaztapena, ikasleentzat, honako legeetan dago araututa:
- 8/1985 Lege Organikoa, uztailaren 3koa, Hezkuntzarako Eskubidea arautzen duena.
- 1532/1986 Errege Dekretua, uztailaren 11koa, ikasle-elkarteak arautzen dituena.
- 732/1995 Errege Dekretua, maiatzaren 5ekoa, ikasleen eskubideak eta betebeharrak eta ikastetxeetako elkarbizitza-arauak ezartzen dituena.
Ikasleen eskubideak errespetatu eta sustatu behar dira
Hezkuntzarako Eskubidea arautzen duen 8/1985 Lege Organikoaren 2. artikuluak dio hezkuntza-jarduerak “helburu hauek” izango dituela:
“b) Oinarrizko eskubideen eta askatasunen errespetuan, gizonen eta emakumeen arteko berdintasunean eta elkarbizitzarako printzipio demokratikoen barruan tolerantziaren eta askatasunaren erabileran trebatzea.”
“f) Gizarte- eta kultura-bizitzan aktiboki parte hartzeko prestatzea.”
Beraz, ikastetxeetako administrazioak eta zuzendaritzak behartuta daude oinarrizko eskubide eta askatasun horiek sustatzera edo, gutxienez, ez oztopatzera, eta haien erabilera erraztu behar dute. Gure eskubideen egikaritza galarazteak edo zailtzeak —adibidez, batzarrerako deialdia egin ahal izateko etengabeko traba burokratikoak jarriz— lege honen espiritua urratzen du, argi eta garbi. Ikastetxeetako zuzendaritzek gure eskubideen erabilera erraztu eta bultzatu beharko lukete, legediaren arabera hezkuntza-jarduera bideratu behar duten helburuak betez.
Adierazpen eta informazio askatasuna. Gure orriak banatu ditzakegu
732/1985 Errege Dekretuaren 26. artikulua: “Ikasleek adierazpen-askatasunerako eskubidea dute, hezkuntza-komunitateko kide guztien eskubideei kalterik egin gabe eta erakundeek printzipio eta eskubide konstituzionalen arabera zor duten errespetua bermatuz.”
732/1985 Errege Dekretuaren 25. artikulua: “Ikasleek eskubidea dute ordezkari-batzordeko kideek eta ikasle-elkarteetako ordezkariek informatuak izateko, bai beren ikastetxeko gaiei buruz, bai beste ikastetxe batzuei eta, oro har, hezkuntza-sistemari eragiten dieten gaiei buruz.”
Ikasleok, “adierazpen-askatasunerako eskubidea” erabiltzeko, gure iritzia eman dezakegu ahoz zein idatziz, gure iritziak jasotzen dituen orri bat banatuz. Dugun muga bakarra da ez iraintzea eta ez sustatzea legez kanpoko ekintzarik. Panfleto bat banatzea edo kartel bat jartzea eragozten digutenean, eskubide hori erabiltzea galarazten digute.
Eskubide hori “informatua izateko eskubideak” indartzen du; izan ere, goian jasotzen den bezala, espresuki aitortzen da informazio hori ikasle-elkarteetako ordezkariek ere helarazi ahal izatea. Ikasleen Sindikatua Estatu mailako konfederazio legeztatua eta Hezkuntza Ministerioak aitortua da; beraz, sindikatuko kide bati ikastetxeetara joatea eragozteak —ikasleei, besteak beste, “hezkuntza-sistemari oro har” edo gazteriaren orainari eta etorkizunari eragiten dieten gaiei buruz informatzeko— ikasleen eskubideen urraketa argia dakar.
Asanbladak egiteko eskubidea
8/1985 Legearen 8. artikulua: “Ikastetxeetan bermatzen da irakasleen, administrazioko eta zerbitzuetako langileen, ikasleen gurasoen eta ikasleen bilera-eskubidea; eta haren erabilera erraztu egingo da, indarrean dagoen legediaren arabera eta irakaskuntza-jardueren garapen normala kontuan hartuta. Ikasleen parte-hartzea sustatzeko eta haien bilera-eskubidea errazteko, ikastetxeek, beren antolaketa- eta funtzionamendu-arauak egiterakoan, ikasleek eskubide hori zer baldintzatan erabil dezaketen ezarriko dute.”
732/1995 Errege Dekretuaren 28. artikulua: “Ikastetxeetako zuzendariek ikasleen bilera-eskubidea bermatuko dute ikastetxearen ordutegiaren barruan [...] ikastetxeetako organo eskudunek lokalen erabilera erraztuko dute bilera-eskubidea gauzatzeko.”
Legea argia da: bilera-eskubidea ez da soilik errespetatu behar; bermatu, erraztu eta sustatu ere egin behar da. Eskubide hori ikastetxearen ordutegiaren barruan bermatzeak esan nahi du asanbladak eskolak amaitu aurretik egin ahal izatea. Beraz, ez dugu onartu behar asanbladak eskola-ordutegitik kanpo bakarrik egitea; eskola-egunaren barruan espazio bat bermatu behar da, jolas-orduan edo, ahal bada, eskolaren baten ordutegian. Baldintza bakarra da irakaskuntza-jardueren garapen normalari ez eragitea.
Grebarako eskubidea
8/1985 Legearen 8. artikuluko 2. paragrafoa: “Hezkuntza-administrazioek ezartzen dituzten baldintzetan, derrigorrezko bigarren hezkuntzako hirugarren mailatik aurrera, klasera joateari buruz ikasleek hartzen dituzten erabaki kolektiboak ez dira jokabide-faltatzat hartuko eta ez dira zigortuko, baldin eta erabaki horiek bilera-eskubidearen ondorio badira eta aldez aurretik ikastetxeko zuzendaritzari jakinarazi bazaizkio.”
732/1985 Errege Dekretuaren 13.1 artikulua: “Ikasleek eskubidea dute beren eskola-errendimendua objektibotasun osoz ebaluatua izan dadin.”
Ikasleak klasera ez joateagatik zigortzen direnean, eta horrek haien notei eragiten dienean, lehenengo xedapena urratzeaz gain, Lipurrena ere urratzen da; izan ere, “objektibotasun osoa” alde batera uzten da arrazoi politikoengatik hartutako erabaki arbitrario baten ondorioz.
Greba-eskubidea erabiltzeko adina “derrigorrezko bigarren hezkuntzako hirugarren mailatik” (DBHko 3. maila) aurrerakoa da; beheko mailetan, berriz, gurasoen baimena beharko da.
Ezin dizkigute gure datu pertsonalak eskatu asanblada batera joateagatik edo greba bat babesteagatik
732/1985 Errege Dekretuaren 16. artikulua: “Ikasleek eskubidea dute beren kontzientzia-askatasuna, beren sinesmen erlijioso, moral edo ideologikoak errespeta daitezen, baita sinesmen edo konbikzio horiei dagokien intimitatea ere.”
Ikastetxeetako zuzendaritzek Legea errespetatu behar dute
732/1985 Errege Dekretuaren 10. artikulua: “Hezkuntza-komunitateko kide guztiak behartuta daude Errege Dekretu honetan ezartzen diren eskubideak errespetatzera.”
732/1995 Errege Dekretuaren 33. artikulua: “Ikasleen eskubideak errespetatzen ez direnean, edo hezkuntza-komunitateko edozein kidek eskubide horien erabilera eraginkorra eragozten duenean, ikastetxeko organo eskudunak indarrean dagoen legedian xedatutakoaren arabera dagozkion neurriak hartuko ditu.”
Zure ikastetxean eskubide horietakoren bat urratzen bada, jarri harremanetan gurekin gure oinarrizko eskubideen defentsan.
